नफा-तोटा › बॅलन्स शीट फॉरमॅट
छोट्या व्यवसायाच्या बॅलन्स शीटचा फॉरमॅट
बॅलन्स शीटचे हेडिंग क्रमाने, प्रत्येकात काय येते, आणि तेच दुकान 31 मार्चला समान बेरजांपर्यंत सोडवून.
दोन भाग
बॅलन्स शीट एका तारखेला दाखवते की व्यवसायाकडे काय आहे (ॲसेट्स) आणि त्याचा पैसा कुठून आला (मालकाचा फंड आणि इतरांची देणी). दोन्ही बेरजा नेहमी समान असतात. Schedule III (Division I) आणि ICAI चा नॉन-कॉर्पोरेट फॉरमॅट त्यांना या क्रमाने ठेवतात:
| हेडिंग | यात काय येते |
|---|---|
| मालकाचा फंड (कंपनीत शेअर कॅपिटल आणि रिझर्व्ह) | सुरुवातीचे कॅपिटल, अधिक वर्षाचा प्रॉफिट, वजा ड्रॉइंग्ज (मालकाने काढलेले पैसे आणि माल). |
| दीर्घ मुदतीची देणी: दीर्घ मुदतीचे लोन | बारा महिन्यांपेक्षा जास्त काळात फेडायचे लोन: टर्म लोन, गाडीचे लोन. |
| चालू देणी: अल्प मुदतीचे लोन | ओव्हरड्राफ्ट, कॅश क्रेडिट, बारा महिन्यांत भरायचे लोनचे हप्ते. |
| सप्लायर्सची देणी (ट्रेड पेएबल) | ज्या सप्लायर्सना अजून द्यायचे आहे. 2021 च्या बदलापासून नोट्समध्ये मायक्रो आणि स्मॉल एंटरप्राइझची देणी वेगळी आणि वयानुसार दाखवतात. |
| इतर चालू देणी | देय GST, कापलेला पण न भरलेला TDS, देय पगार आणि खर्च, ग्राहकांकडून मिळालेला ॲडव्हान्स. |
| फिक्स्ड ॲसेट्स (प्रॉपर्टी, प्लांट आणि इक्विपमेंट) | किंमत वजा घसारा: फर्निचर, मशीन, गाडी, कॉम्प्युटर, इमारत. (1 एप्रिल 2021 पूर्वी "tangible assets" म्हणत.) |
| इन्व्हेंटरी | क्लोजिंग स्टॉक, किंमत किंवा नेट रिअलायझेबल व्हॅल्यू यांपैकी जी कमी. पाहा क्लोजिंग स्टॉकची किंमत. |
| ग्राहकांकडून येणे (ट्रेड रिसिव्हेबल) | ज्या ग्राहकांकडून अजून घ्यायचे आहे. |
| कॅश आणि बँक | हातातील कॅश, बँक बॅलन्स, हातातील चेक. |
| लोन, ॲडव्हान्स आणि इतर चालू ॲसेट्स | स्टाफ किंवा सप्लायरला ॲडव्हान्स, डिपॉझिट, उरलेले GST इनपुट क्रेडिट, येणारा TDS. |
सोडवलेले उदाहरण: तेच दुकान 31 मार्च 2026 रोजी
| भांडवल आणि देणी | रक्कम (₹) |
|---|---|
| 1 एप्रिल 2025 रोजी कॅपिटल | 3,00,000 |
| अधिक: वर्षाचा प्रॉफिट (नफा-तोटा मधून) | 1,15,000 |
| वजा: ड्रॉइंग्ज | −75,000 |
| मालकाचा फंड | 3,40,000 |
| दीर्घ मुदतीचे लोन (बँक लोन) | 1,00,000 |
| सप्लायर्सची देणी | 1,20,000 |
| इतर चालू देणी (देय GST 15,000, देय TDS 3,000) | 18,000 |
| एकूण | 5,78,000 |
| ॲसेट्स | रक्कम (₹) |
|---|---|
| फिक्स्ड ॲसेट्स (फर्निचर 1,50,000 वजा घसारा 15,000) | 1,35,000 |
| इन्व्हेंटरी (क्लोजिंग स्टॉक) | 1,80,000 |
| ग्राहकांकडून येणे | 1,40,000 |
| कॅश आणि बँक (कॅश 25,000, बँक 88,000) | 1,13,000 |
| लोन आणि ॲडव्हान्स (स्टाफला ॲडव्हान्स) | 10,000 |
| एकूण | 5,78,000 |
छोट्या सप्लायर्सना वेळेवर पैसे
मायक्रो किंवा स्मॉल एंटरप्राइझची (Udyam वर नोंदणीकृत) देणी 15 दिवसांत, किंवा ठरलेल्या मुदतीत जी जास्तीत जास्त 45 दिवस असते, द्यावी लागतात (MSMED Act, 2006 चे section 15). इन्कम टॅक्समध्ये वेळेवर न दिलेली रक्कम त्याच वर्षी खर्च धरली जाते ज्या वर्षी ती प्रत्यक्ष दिली जाते: Income-tax Act, 1961 चे section 43B(h) (2023-24 पासून), जे Income-tax Act, 2025 च्या section 37(2)(g) मध्ये आले आहे. वर्ष बंद होण्यापूर्वी जुनी सप्लायर देणी तपासा.