નફો-નુકસાન › બેલેન્સ શીટ ફોર્મેટ
નાના ધંધાની બેલેન્સ શીટનું ફોર્મેટ
બેલેન્સ શીટના હેડિંગ ક્રમમાં, દરેકમાં શું આવે, અને એ જ દુકાન 31 માર્ચે સરખા સરવાળા સુધી ઉકેલીને.
બે ભાગ
બેલેન્સ શીટ એક તારીખે બતાવે છે કે ધંધા પાસે શું છે (એસેટ્સ) અને તેના પૈસા ક્યાંથી આવ્યા (માલિકનું ફંડ અને બીજાઓનું લેણું). બંને સરવાળા હંમેશાં સરખા હોય છે. Schedule III (Division I) અને ICAI નું નોન-કોર્પોરેટ ફોર્મેટ તેમને આ ક્રમમાં મૂકે છે:
| હેડિંગ | એમાં શું આવે |
|---|---|
| માલિકનું ફંડ (કંપનીમાં શેર કેપિટલ અને રિઝર્વ) | શરૂઆતની કેપિટલ, ઉમેરો વર્ષનો પ્રોફિટ, બાદ ઉપાડ (માલિકે કાઢેલા પૈસા અને માલ). |
| લાંબા ગાળાની જવાબદારી: લાંબા ગાળાની લોન | બાર મહિનાથી વધુમાં ચૂકવવાની લોન: ટર્મ લોન, ગાડીની લોન. |
| ચાલુ જવાબદારી: ટૂંકા ગાળાની લોન | ઓવરડ્રાફ્ટ, કેશ ક્રેડિટ, બાર મહિનામાં ભરવાના લોનના હપ્તા. |
| સપ્લાયરોને ચૂકવવાના (ટ્રેડ પેએબલ) | જે સપ્લાયરોને હજી ચૂકવવાનું છે. 2021 ના ફેરફારથી નોટ્સમાં માઇક્રો અને સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝનું બાકી અલગ અને ઉંમર મુજબ બતાવાય છે. |
| બીજી ચાલુ જવાબદારીઓ | ચૂકવવાનો GST, કાપેલો પણ ન ભરેલો TDS, ચૂકવવાનો પગાર અને ખર્ચ, ગ્રાહકો પાસેથી મળેલો એડવાન્સ. |
| ફિક્સ્ડ એસેટ્સ (પ્રોપર્ટી, પ્લાન્ટ અને ઇક્વિપમેન્ટ) | કિંમત બાદ ઘસારો: ફર્નિચર, મશીન, ગાડી, કોમ્પ્યુટર, મકાન. (1 એપ્રિલ 2021 પહેલાં "tangible assets" કહેવાતા.) |
| ઇન્વેન્ટરી | ક્લોઝિંગ સ્ટોક, કિંમત કે નેટ રિયલાઇઝેબલ વેલ્યુમાંથી જે ઓછું હોય. જુઓ ક્લોઝિંગ સ્ટોકની કિંમત. |
| ગ્રાહકો પાસે લેણા (ટ્રેડ રિસીવેબલ) | જે ગ્રાહકો પાસેથી હજી લેવાનું છે. |
| કેશ અને બેંક | હાથ પરની કેશ, બેંક બેલેન્સ, હાથ પરના ચેક. |
| લોન, એડવાન્સ અને બીજી ચાલુ એસેટ્સ | સ્ટાફ કે સપ્લાયરને એડવાન્સ, ડિપોઝિટ, વધેલી GST ઇનપુટ ક્રેડિટ, મળવાનો TDS. |
ઉકેલેલું ઉદાહરણ: એ જ દુકાન 31 માર્ચ 2026 ના રોજ
| મૂડી અને જવાબદારીઓ | રકમ (₹) |
|---|---|
| 1 એપ્રિલ 2025 ના રોજ કેપિટલ | 3,00,000 |
| ઉમેરો: વર્ષનો પ્રોફિટ (નફો-નુકસાન માંથી) | 1,15,000 |
| બાદ: ઉપાડ | −75,000 |
| માલિકનું ફંડ | 3,40,000 |
| લાંબા ગાળાની લોન (બેંક લોન) | 1,00,000 |
| સપ્લાયરોને ચૂકવવાના | 1,20,000 |
| બીજી ચાલુ જવાબદારીઓ (ચૂકવવાનો GST 15,000, ચૂકવવાનો TDS 3,000) | 18,000 |
| કુલ | 5,78,000 |
| એસેટ્સ | રકમ (₹) |
|---|---|
| ફિક્સ્ડ એસેટ્સ (ફર્નિચર 1,50,000 બાદ ઘસારો 15,000) | 1,35,000 |
| ઇન્વેન્ટરી (ક્લોઝિંગ સ્ટોક) | 1,80,000 |
| ગ્રાહકો પાસે લેણા | 1,40,000 |
| કેશ અને બેંક (કેશ 25,000, બેંક 88,000) | 1,13,000 |
| લોન અને એડવાન્સ (સ્ટાફને એડવાન્સ) | 10,000 |
| કુલ | 5,78,000 |
નાના સપ્લાયરોને સમયસર ચૂકવણી
માઇક્રો કે સ્મોલ એન્ટરપ્રાઇઝ (Udyam પર રજિસ્ટર્ડ) નું બાકી 15 દિવસમાં, અથવા નક્કી કરેલા સમયમાં જે વધુમાં વધુ 45 દિવસ હોય, ચૂકવવું પડે (MSMED Act, 2006 નું section 15). ઇન્કમ ટેક્સમાં સમયસર ન ચૂકવેલી રકમ એ જ વર્ષે ખર્ચ ગણાય છે જે વર્ષે તે ખરેખર ચૂકવાય: Income-tax Act, 1961 નું section 43B(h) (2023-24 થી), જે Income-tax Act, 2025 ના section 37(2)(g) માં આવ્યું છે. વર્ષ બંધ થાય તે પહેલાં જૂનાં સપ્લાયર બાકી જોઈ લો.