लाभ-हानि › लाभ-हानि फॉर्मेट
लाभ-हानि खाताक फॉर्मेट, उदाहरणक संग
लाभ-हानि स्टेटमेंटक हर हेडिंग मे की अबैत अछि, आ एकटा छोट दोकानक पूरा साल हिसाब कऽ कऽ।
फॉर्मेट, ऊपर सँ नीचाँ
कंपनी एक्ट, 2013 क Schedule III (Division I) मे लाभ-हानिक स्टेटमेंट एकहि कॉलम मे ऊपर सँ नीचाँ पढ़ल जाइत अछि: पहिने आमदनी, फेर खर्च ओकर किसिमक हिसाब सँ, फेर प्रॉफिट। 1 अप्रैल 2024 वा ओकर बाद शुरू होबऽ बला अवधि सँ ICAI क Guidance Note on Financial Statements of Non-Corporate Entities प्रोपराइटरशिप, पार्टनरशिप फर्म आ एहन व्यवसाय केँ लगभग यैह हेडिंग लगाबऽ कहैत अछि, तेँ एकहि फॉर्मेट दोकान, फर्म आ छोट कंपनी सभक काज अबैत अछि। अहाँ पर कोन लागू होइत अछि, अपन CA सँ पूछू।
| हेडिंग | एहि मे की अबैत अछि |
|---|---|
| व्यवसाय सँ आमदनी (Revenue from operations) | सामान आ सर्विसक बिक्री, बिक्री वापसी घटा कऽ। वसूलल GST आमदनी नहि अछि: ओ सरकारक थिक। |
| आन आमदनी | भेटल सूद, भेटल भाड़ा, भेटल छूट, पुरान एसेट बेचला पर प्रॉफिट। |
| लागल कच्चा माल | बनाबऽ बला लेल: लागल कच्चा माल (ओपनिंग + खरीद − क्लोजिंग कच्चा माल)। |
| बेचबाक लेल मालक खरीद | व्यापारी लेल: बेचबाक लेल कीनल माल, खरीद वापसी घटा कऽ, जाहि GST क इनपुट क्रेडिट भेटैत अछि ओकरा बिना। |
| स्टॉक मे बदलाव | ओपनिंग स्टॉक घटाउ क्लोजिंग स्टॉक। माइनस बला रकम (स्टॉक बढ़ल) खर्च घटबैत अछि। |
| कर्मचारीक खर्च | तनखाह, मजदूरी, बोनस, PF आ ESI मे अहाँक हिस्सा, स्टाफ वेलफेयर। |
| सूद आ फाइनेंस खर्च | लोन आ ओवरड्राफ्टक सूद। EMI क मूलधन बला हिस्सा खर्च नहि अछि: ओ लोन घटबैत अछि। |
| डेप्रिसिएशन | फिक्स्ड एसेट (फर्नीचर, मशीन, गाड़ी, कंप्यूटर) क साल भरि मे घसल हिस्सा। |
| आन खर्च | भाड़ा, बिजली, ढुलाई, मरम्मत, फोन, बैंक चार्ज, विज्ञापन, प्रोफेशनल फीस आ बाँकी। |
| टैक्स खर्च | फर्म वा कंपनीक इनकम टैक्स। प्रोपराइटरक अपन इनकम टैक्स व्यवसायक खर्च नहि अछि: ओ ड्रॉइंग्स मे देखाओल जाइत अछि। |
हिसाब कएल उदाहरण: एकटा दोकान, 1 अप्रैल 2025 सँ 31 मार्च 2026
| विवरण | रकम (₹) |
|---|---|
| व्यवसाय सँ आमदनी (बिक्री 12,00,000 घटाउ वापसी 20,000) | 11,80,000 |
| आन आमदनी (भेटल सूद) | 5,000 |
| कुल आमदनी | 11,85,000 |
| बेचबाक लेल मालक खरीद (9,00,000 घटाउ वापसी 10,000) | 8,90,000 |
| स्टॉक मे बदलाव (ओपनिंग 1,50,000 घटाउ क्लोजिंग 1,80,000) | −30,000 |
| कर्मचारीक खर्च (तनखाह) | 96,000 |
| फाइनेंस खर्च (बैंक लोनक सूद) | 12,000 |
| डेप्रिसिएशन (फर्नीचर) | 15,000 |
| आन खर्च (भाड़ा 60,000, बिजली 18,000, बैंक चार्ज 2,000, फुटकर 7,000) | 87,000 |
| कुल खर्च | 10,70,000 |
| सालक प्रॉफिट | 1,15,000 |
ग्रॉस प्रॉफिट माने बिक्री घटाउ बिकल मालक लागत: 11,80,000 − (8,90,000 − 30,000) = 3,20,000, अर्थात लगभग 27% ग्रॉस मार्जिन। 1,15,000 क नेट प्रॉफिट बाँकी सभ खर्चक बाद बचैत अछि, आ ई बैलेंस शीट मे मालिकक कैपिटल मे जाइत अछि।